Dikkat ve günlük yaşam

DEHB’de dürtü kontrolü günlük yaşamda nasıl görünebilir?

Dürtü kontrolündeki güçlükleri; dikkat, yürütücü işlevler, gelişimsel özellikler ve çevresel taleplerle ilişkili olabilecek süreçler olarak ele alın.

Bu konunun merkezine dön →
Editoryal infografik. Gerçek bir danışanı temsil etmez. Görseldeki temel bilgiler aşağıdaki erişilebilir metinde de açıklanmaktadır.
Bu görsel nasıl okunmalı? Bu infografik tek bir davranıştan neden veya tanı çıkarmaz. İfadeler; çocuğun günlük etkinliği, çevresi, gelişimsel özellikleri ve destek gereksinimiyle birlikte ele alınmalıdır.
Kısa yanıt: Dürtü kontrolü; bir tepkiyi başlatmadan önce kısa süre durabilme, olası sonucu fark etme ve davranışı duruma göre ayarlayabilmeyle ilişkilidir. Bu alanlardaki zorlanma isteksizlik ya da 'kötü davranış' olarak yorumlanmamalıdır.
Ergoterapi bakışı: Hedef davranışı hızla durdurmak veya çocuktan koşulsuz uyum beklemek değildir. Günlük rutine güvenli katılım ve gerekli destekler birlikte anlaşılmalıdır.

Dürtü kontrolü neyi anlatır?

Bir çocuk sırasını beklemek, konuşmayı bölmeden dinlemek, tehlikeyi fark edip durmak ya da ilk tepkisini ertelemek için dikkat, çalışma belleği ve davranışını düzenleme gibi birden fazla süreci birlikte kullanır. Bu becerilerin görünümü yaşa, ortama ve görevin taleplerine göre değişebilir.

DEHB ile ilişkisi nasıl düşünülmeli?

Dikkati sürdürme, aşırı hareketlilik ve düşünmeden hareket etme DEHB’de görülebilen belirtilerdendir. Bununla birlikte tek bir davranış DEHB tanısı anlamına gelmez. Tanı; belirtilerin süresi, şiddeti, gelişim düzeyi ve birden fazla ortamda işlevselliği nasıl etkilediği değerlendirilerek uygun uzman tarafından konur.

Günlük yaşamda neleri gözlemleyebilirsiniz?

Bekleme gereken oyunlar, sohbet sırasında söz alma, hareketli ortamlarda güvenliği koruma ve sevilen bir etkinliği bırakıp başka bir işe geçme farklı talepler taşır. Hangi ortamda ne kadar desteğe ihtiyaç duyulduğunu not etmek, yalnızca 'dürtüsel' etiketinden daha açıklayıcıdır.

Ergoterapi bakışı

Ergoterapi, çocuğun günlük aktivitelerini; kişinin özellikleri, görevin gereklilikleri ve çevrenin sunduğu desteklerle birlikte ele alır. Amaç her tepkiyi bastırmak değil, güvenli ve anlamlı katılımı destekleyecek kişiye özgü yolları belirlemektir.

Hangi bilgiler değerlendirmeyi kolaylaştırır?

Tepkinin ne zaman ortaya çıktığı, öncesinde ne olduğu, yetişkin desteğinin türü, ortamın kalabalıklığı ve görevin süresi birlikte kaydedilebilir. Bu gözlem bir tanı testi değildir; günlük örüntüyü görünür kılar.

Ne zaman daha kapsamlı değerlendirme gerekir?

Davranışlar güvenliği belirgin biçimde etkiliyor, ev-okul ilişkilerini zorluyor veya çocuğun günlük yaşama katılımını sürdürülebilir biçimde sınırlıyorsa uygun sağlık profesyonellerinden değerlendirme istenebilir.

Okuma sınırı: Bu sayfa genel sağlık bilgilendirmesidir; tarama, tanı, kişiye özel değerlendirme veya tedavi önerisi değildir. Görseldeki ifadeler tek başına klinik değerlendirme yerine geçmez.

Kaynaklar

  1. Centers for Disease Control and Prevention. ADHD in Children. Erişim: 15 Ağustos 2026.
  2. Wolraich ML ve ark. Clinical Practice Guideline for the Diagnosis, Evaluation, and Treatment of ADHD in Children and Adolescents. Pediatrics. 2019;144(4):e20192528. DOI: 10.1542/peds.2019-2528.
  3. National Institute for Health and Care Excellence. Attention deficit hyperactivity disorder: diagnosis and management. NG87.
  4. American Occupational Therapy Association. Functional Cognition. Erişim: 15 Ağustos 2026.

Kaynaklar konuya yakın resmî rehber ve hakemli çalışmalardan seçilmiştir. İçerik ve kaynaklar üretim yayını öncesinde kurum içinde kontrol edilir.

Değerlendirme hakkında

Zorlanma günlük yaşamı belirgin biçimde etkiliyorsa

Zorlanma uzun süredir devam ediyor, birden fazla günlük aktiviteyi etkiliyor veya aile ve okul rutinlerini belirgin biçimde güçleştiriyorsa profesyonel değerlendirme düşünülebilir.